نخست وزیر عراق با ادغام الحشد الشعبی مخالفت کرد

۴۰ درصد مردم یمن گرسنه‌اند

اوضاع بحرانی آوارگان در لیبی

واشنگتن پست: آیا دولت‌های مسلمان خجالت نمی‌کشند؟

انتقاد از تداوم سیاست سرکوب در عربستان

عربستان؛ محرک اسرائیل در سرکوب فلسطین

بررسی اعتراضات ضدنژادپرستی در اسرائیل + فیلم

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی فوت کرد

افشای نامه دختر فراری پادشاه امارات

اعتراض لندنی‌ها به اخراج کارگران فلسطینی از لبنان

آغاز عملیات نجات پناهجویان در دریای مدیترانه

پویش مجازی وحدت علیه مزدوران آمریکا در منطقه

طومار مردم مصر برای آزادی زندانیان سیاسی

خاکسپاری ۸۶ مسلمان کشتار سربرنیتسا در بوسنی

پوستر/ ترامپ: مطمئنم پهپاد ایران را زدیم

سفر محرمانه لیبرمن به کردستان عراق

لغو لقب ملکه زیبایی از دختر نژادپرست آمریکایی

معاون رئیس پارلمان بلژیک خواستار مجازات اسرائیل شد

درخواست محاکمه امارات به دلیل جنایت در لیبی

تجاوز ۱۲ گردشگر اسرائیلی به دختر قبرسی

دوشنبه ۲ ارديبهشت ۱۳۹۲ - ۱۵:۴۹
کد مطلب: ۱۲۳۳
داخلی آرشيو مقاله صفحه امپریالیسم اقتصادی
شرکت های چند ملیتی، عامل توسعه؟
شرکت های چند ملیتی، عامل توسعه؟
یکی از زمینه های مهم برای بقاء بنگاه ها، قدرت رقابت است. بنگاه های کوچک محلی، در سایه این شرکت های چندملیتی، رو به زوال می روند.
گروه پژوهش جبهه جهانی مستضعفین - در عصر جهانی سازی یکی از واژه هایی که زیاد به گوش می خورد "شرکت های چند ملیتی" (Multi National Corporation)است.

پیش از این درباره اندیشه مرکانتیلیستی توضیح دادیم(+). شرکت های چند ملیتی در واقع بنگاه های اقتصادی بزرگی بودند که در گذشته به دنبال تلاش قدرت‌های اقتصادی برای دست یابی به منابع کشورهای در حال توسعه و برای سرمایه گذاری در این کشورها تشکیل شدند.

از آن جا که فعالیت های این شرکت ها در پوششی از کمک ها و حمایت های مالی از اقتصادهای ضعیف عمل می کند، میان تحلیل گران در تعیین مثبت یا منفی بودن عملکرد MNC ها
از آن جا که فعالیت های این شرکت ها در پوششی از کمک ها و حمایت های مالی از اقتصادهای ضعیف عمل می کند، میان تحلیل گران در تعیین مثبت یا منفی بودن عملکرد MNC ها اختلاف نظر هست.
اختلاف نظر هست. در این نوشتار به بررسی انتقادات مطرح شده پیرامون این شرکت ها می پردازیم.

قبل از جنگ جهانی دوم، اروپا عمده ترین مرکز تأمین مالی کشورهای جهان سوم بود ولی در سال‌های پس از جنگ، آمریکا این مقام را بدست آورد و در دهه هشتاد ژاپن هم نقش برجسته ای در این حوزه ایفا کرد.

هدف کشورهای جهان سوم از همکاری با شرکت‌های چند ملیتی، دست‌یابی به آهنگ رشد سریع‌تر و هدف شرکت‌های چند ملیتی، استفاده از مزیت نسبی این کشورها و دسترسی به اقلام بیشتر سود است.

در یک مقایسه موردی متوجه می شویم که در چند دهه اخیر، شرکت‌های چند ملیتی بیش از پیش نقش با اهمیتی در صحنه اقتصاد جهانی ایفا کرده‌اند. بر اساس آمار سازمان ملل متحد، تعداد شرکت‌های چند مليتی جهان در سال ۱۹۹۲ بيش از ۳۵۰۰۰ واحد گزارش
هدف کشورهای جهان سوم از همکاری با شرکت‌های چند ملیتی، دست‌یابی به آهنگ رشد سریع‌تر و هدف شرکت‌های چند ملیتی، استفاده از مزیت نسبی این کشورها و دسترسی به اقلام بیشتر سود است.
شده است که در حدود ۱۷۰ هزار شعبه تابعه خارجی را تحت پوشش داشته‌اند و بسياری از اين شرکت‌ها از نظر مالی بزرگتر از اقتصاد بعضی از کشورهای جهان هستند. در سال ۲۰۰۶ تعداد شرکت‌های چند ملیتی به ۷۶۰۰۰ می‌رسد. هر چند آمار جامع جدیدی در دسترس نیست اما همین سیر صعودی، دیدگاه اصلی نوشتار مبنی بر رشد روزافزون شرکت های چند ملیتی را تایید می کند.

بر اساس آمارها در سال‌های اخیر، پنج کشور توسعه يافته يعنی ايالات‌متحده، آلمان، ژاپن، فرانسه و انگلستان، از بیشترین سهم در مالکیت شرکت های چند ملیتی برخوردار هستند. اين شرکت‌ها در تحليل نهايی، به دنبال کسب منفعت، رشد و گسترش فعالیت‌های خود هستند و در اين راه به منافع ملی چندان توجهی ندارند و بيش از هر چيز سود بين‌المللی شرکت مورد توجه آنها است. با
تعداد شرکت‌های چند مليتی جهان در سال ۱۹۹۲ بيش از ۳۵۰۰۰ واحد گزارش شده است که در حدود ۱۷۰ هزار شعبه تابعه خارجی را تحت پوشش داشته‌اند و بسياری از اين شرکت‌ها از نظر مالی بزرگتر از اقتصاد بعضی از کشورهای جهان هستند. در سال ۲۰۰۶ تعداد شرکت‌های چند ملیتی به ۷۶۰۰۰ می‌رسد.
تکيه بر چنين قدرتی است که شرکت‌های چند مليتی امروزه حاکميت دولت‌ها را به مبارزه طلبيده و اقتدار آنها را مورد تهديد قرار می‌‌دهند.

با وجود گسترش روزافزون این شرکت‌ها به نظر نمی رسد که نقشی در رفع فقر کشورهای میزبان خود داشته باشند. در واقع این شرکت ها انگیزه ای برای رفع فقر در کشورهای در حال توسعه ندارند. در صورتی که به دنبال انتخاب محل سرمایه گذاری میان دو کشور با شرایط مشابه باشند، الزاما کشور فقیرتر را انتخاب نمی کنند.

وقتی این شرکت ها به کشورهایی وارد می شوند که قوانین درستی برای حفاظت از محیط زیست ندارند بدون توجه به تمامی ادعاها و تعهدات خود به تخریب محیط زیست کشورهای میزبان می پردازند.

از طرف دیگر، یکی از زمینه های مهم برای بقاء بنگاه ها، قدرت رقابت است. بنگاه های کوچک محلی، در سایه این شرکت های چندملیتی، رو به زوال می روند؛ این بنگاه های کوچک مجبور به مبارزه برای بقا هستند.
وقتی این شرکت ها به کشورهایی وارد می شوند که قوانین درستی برای حفاظت از محیط زیست ندارند بدون توجه به تمامی ادعاها و تعهدات خود به تخریب محیط زیست کشورهای میزبان می پردازند.
در نهایت هم در اغلب موارد از صحنه رقابت حذف می شود.

شاید تصور عمومی این شرکت ها را اکسیری برای توسعه بداند اما این نکته قابل ذکر است که حتی در وام‌دهی و سرمایه گذاری نیز شرکت های چند ملیتی نرخ بهره بسیار بالایی از کشورهای میزبان که بعضا فقیرند دریافت می کنند. از طرف دیگر ممکن است فن آوری وارد شده به کشورهای در حال توسعه با سیستم صنعتی این کشورها هم خوانی نداشته باشد و عملا کمکی به فرآیند توسعه نمی کند.

همه این عوامل سبب می شود تا پیشنهاد کنیم دولت های میزبان باید قوانین سخت گیرانه ای برای فعالیت MNC ها ایجاد کنند. قوانینی که در غیاب یک سیستم قدرتمند مدیریتی در این کشورها دور از دسترس به نظر می رسد.

MNC ها در واقع می توانند شکاف میان کشورهای فقیر و غنی را زیاد کنند؛ چرا که شرکت های چندملیتی حتی به قوانین
یکی از زمینه های مهم برای بقاء بنگاه ها، قدرت رقابت است. بنگاه های کوچک محلی، در سایه این شرکت های چندملیتی، رو به زوال می روند.
تجارت و کار خودشان در کشورهای میزبان متعهد نیستند. به علاوه به دلیل شرایط فعالیت این شرکت ها شکاف میان ثروتمندترین و فقیرترین افراد در کشورهای میزبان نیز گسترده تر می شود. علت اساسی این مسئله این است که، نظام سرمایه داری در تجارت خارجی خود خوی استثماری کشورهای کمتر توسعه یافته را داراست.

در واقع نگاه کوتاهی به عملکرد شرکت های چند ملیتی این سوال را به ذهن متبادر می کند که اگر حقیقتا این شرکت ها برای ایجاد جریان آزاد سرمایه از کشورهای توسعه یافته به کشورهای در حال توسعه طراحی شده اند، تا چه اندازه در رفع فقر و توسعه یافتگی کشورهای میزبان نقش دارند. به نظر می رسد که این شرکت ها تنها به افزایش وابستگی میزبانان خود به کشورهای توسعه یافته و افزایش شکاف طبقاتی منجر گشته اند.
Share/Save/Bookmark