عکس/ تظاهرات مردم مراکش در اعتراض به کنفرانس منامه و معامله قرن

ویدئو کلیپ: رؤیای کودکان یمنی

تظاهرات گسترده مردم نیجریه برای آزادی فوری شیخ زکزاکی + فیلم

مجوعه پوستر: رؤیای کودکان یمنی

شهر کالیته

بررسی ابعاد و پیامدهای حمله به نفت‌کش‌ها در دریای عمان + فیلم

تظاهرات صدها هزار نفری مردم جمهوری چک برای استعفای نخست‌وزیر + عکس

دولت میانمار اینترنت مسلمانان را قطع کرد!

بحران استقلال در دستگاه قضایی ترکیه

ویدئو کلیپ: سرانجام محمد مرسی و بشار اسد

پوستر: ۹۱۰۰۰ شمار کشته‌شدگان حمله ائتلاف سعودی به یمن

جمع‌آوری ۶ میلیون امضا در مخالفت با خروج انگلیس از اتحادیه اروپا

طومار فعالان آمریکایی در حمایت از فلسطین

عکس/ تشییع جنازه نمادین محمد مرسی در بوسنی و هرزگوین

دیدار روحانی وابسته به امارات با افسران اسرائیل

پوستر: آتش‌افروزی در منطقه با دلارهای نفتی

راهپیمایی اتوبوس‌ها در لندن علیه اعدام عالمان دینی در عربستان + تصاویر

پیام داعش به مناسبت مرگ محمد مرسی

تحصن مردم تركیه علیه نشست منامه و معامله قرن

فیلم/ اعتراض شجاعانه زن آمریکایی در مراسم جشن سفارت عربستان

دوشنبه ۲۶ فروردين ۱۳۹۲ - ۱۱:۱۲
کد مطلب: ۸۴۹
داخلی آرشيو خبر صفحه امپریالیسم فرهنگی
معنویت نوین در قالب فرقه های ساختگی
معنویت نوین در قالب فرقه های ساختگی
با توجه به نیاز انسان به دین، غرب تلاش دارد از طریق شکل دهی و گسترش فرقه های جدید، مدیریت معنویت در جهان را بر عهده گیرد.
گروه پژوهش جبهه جهانی مستضعفین - با وقوع رنسانس و نوزایی فکری در اروپا تلاش شد تا اومانيسم (انسان محوری) و نگرش‌هاي تجربه‌گرايانه جایگزین تفکر خدامحور شود. غرب با بهره‌گیری تام از منابع و امکانات در دسترس توانست این مهم را تحقق بخشد.

برای تثبیت و استمرار انسان محوری باید جریان‌ها و گرایش‌هایی تولید می‌شد تا نگاه و نگرش دین به انسان را مخدوش سازد. بر این اساس در عرصه‌های مختلف، مکاتب، نهله‌ها و جریان‌هایی با این رویکرد ظهور کرد.

تمدن غرب نیز بر پايه همین تفکر شکل گرفت و در نتیجه گرایش‌ها و جریان‌های معنویت‌گرایی که در غرب رشد و نمو یافتند، اغلب اومانيستی و به دنبال هماهنگی با ارزش‌های تمدن غرب هستند.

مدرنیسم با وجود رفاهی که برای بشر غربی فراهم آورد، خواسته‌های فرامادی او را به دلیل بی اعتقادی به بعد فرامادی انسان برآورده نساخت. بحران بی‌معنایی در غرب بیداد می‌کرد و قربانی می‌گرفت، تبدیل شدن انسان غربی به شی‌‌ء و کالا، از دست رفتن هدف و معنای زندگی و خلأ و فقدان یک نظام ارزشی، متفکران غربی را به چاره اندیشی واداشت. (1)

 بحران معنویت بنیاد تمدن غرب را متزلزل كرد؛ به گونه‌ای که زندگی به سبك غربی برای مردم غیر قابل تحمل شد. این انسان اگر چه غرق در صنعت، ماده و فناوری شده است اما با همه این اوصاف نیاز فطری انسان یعنی عرفان و معنویت بی پاسخ ماند و نتوانست به فطرت خود پشت كند.

انسان، به فطرت خود وابسته است. انسان امروز، در فضاي زندگي مدرن، خود را ارضا شده نمي‌بيند، هنوز هم نقاط پنهاني هست كه مدرنيته و پست مدرنيته به آنها پاسخ نداده و هنوز هم فضاهاي تاريكي وجود دارد كه تكنولوژي نتوانسته پاسخ روشني به آنها بدهد. معنویت به عنوان مقوله فطری حتی در عصری كه خدا مرده است، می‌تواند كام تشنه بشر را سیراب كند.

موج بزرگ معنویت خواهی در دنیای غرب از یک سو و ناسازگاری معنویت دینی با مبانی حاکمیت در مغرب زمین از سوی دیگر، صاحبان قدرت را به چاره‌جویی برای حفظ حاکمیت خویش واداشت. آنها با تعریف وظیفه‌ای جدید برای آژانس‌های اطلاعاتی و پژوهشی خویش، گام نخست را در این مسیر برداشتند و نیروی اندیشه و دانش روشنفکران نیز در این زمینه به استخدام درآمد؛ زیرا معنویت دینی افزون بر تضاد با منافع صاحبان قدرت با مبانی فکری روشنفکران غربی نیز ناسازگار بود.

نتیجه این شد که معنویت گرایی مردم مهارکردنی نیست و نمی‌شود آن‌ها را از این گرایش بازداشت؛ از سویی معنویت دینی خطری جدی برای دنیای سکولار غرب بود که نمی‌شد با آن به صورت آشکار درافتاد؛ زیرا نتیجه چنین مقابله‌ای گرایش بیشتر مردم به دین و معنویت دینی بود. پس باید راه‌های دیگری برای جلوگیری از نفوذ و اشاعه معنویت دینی و در نتیجه حفظ منافع خویش می‌یافتند.

صاحبان قدرت نیک دریافتند که جلوگیری از گرایش مردم به معنویت امکان پذیر نیست، پس باید به مدیریت این موج مواج پرداخت و آن را به سمت و سویی که با منافع ایشان در تضاد نباشد هدایت کرد و به قول معروف اگر نتوان جلوی موج را گرفت پس باید بر آن سوار شد.

مدیریت معنویت در جهان غرب با توجه به ذوق و سلیقه طبقات گوناگون مردم انجام گرفت و می‌گیرد تا آنجا که دینداران نیز در شمار مخاطبان تدابیر این مدیریت قرار داشته و دارند. هم از این رو مدیریت پیش گفته پیچیده و ترکیب یافته از صورت‌های گوناگون است.

یکی از بهترین شیوه‌هایی که با تمسک به آن مدیریت این گرایش ممکن می‌شد ترویج معنویتی سازگار با مبانی مدرنیسم بود. معنویتی که بتوان در عرض معنویت دینی آن را عرضه کرد و مردم را به آن متوجه ساخت؛ به گونه‌ای که از گرایش آنها به معنویت دینی کاسته شود.

پژوهش‌های دین شناسان غربی اذهان روشنفکران و حاکمان را به برخی ادیان شرق متوجه کرد. دین هایی که در آن سخن از خدا نیست و انسان را به دورن‌گرایی سفارش می‌کند. این مسأله کاملا مطابق با مبانی اومانیسم و سکولاریسم است.

دینی که در آن آموزه‌های خداباورانه وجود نداشته باشد با محوریت انسان سازگار است و مکتبی که درون‌گرا باشد و دستورهای قابل توجهی برای دنیای بیرونی انسان نداشته باشد با سکولاریسم – که دین را به انزوا می‌کشاند و خواهان در انزوا ماندن آن است- همسویی دارد.

مکاتب معنوی در خاور دور و هند و به ویژه بودیسم بهترین گزینه برای این مهم بود؛ از این رو مورد توجه جدی قرار گرفت. البته برای راه‌یابی این مکاتب به جهان غرب و ترویج آن به تغییراتی در قالب و شمایل آن و زدودن برخی شعائر اخلاقی از آن نیاز بود. بدون آنکه در اصول و مبانی آن تغییراتی به وجود آید. پدید آمدن این تغییرات خواه در دنیای غرب اتفاق می‌افتاد یا به دست شرقیان انجام می‌گرفت، چندان مهم نبود؛ آنچه اهمیت داشت، سازگار کردن قالب‌های این آئین با زندگی در دنیای غرب بود تا غربیان، احساس سازگاری بیشتری با این معنویت کنند.

معنویت نوپدید به عنوان جایگزینی برای عرفان و معنویت دینی، با اشکال گوناگون در غرب به مردم عرضه شد. ظهور و افزایش فرقه‌های معنویت گرا از یک سو و تولید محصولات هنری و انتشار کتبی در این زمینه با تیراژ بالا شاهدی بر این ادعاست. بنابراین امروزه در سراسر دنیا از شیوه‌ها و ابزارهای گوناگونی برای القا و گسترش افکار و عقاید استفاده می‌شود که در آن میان سینما به دلیل گستره وسیع و محبوبیت و مقبولیتی که بین مردم دارد، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. (2)

در مطالب بعدی به طور مفصل به نقش سینما در این خصوص اشاره خواهد شد.

بر این اساس در حال حاضر بسياري از آئین‌های موجود كاذب و ساختگي هستند و ويژگي چنين آئین‌ها و منش‌هاي ساختگي، خارج بودن آنان از چارچوب دين است.

يكي از دلايل رشد این آئین‌های غير الهي در غرب را می توان عملكرد نامناسب كليساها و رهبران دینی دانست كه نتوانستند نياز معنوي مردم را به خوبي برطرف كنند. بنابراين گرايش به اين آئین‌ها در غرب گسترش يافت. (3)

همچنین مردم در عصر حاضر وقت کمتري براي بالا بردن سطح معلومات ديني خود صرف مي‌کنند و اين خالي بودن آنها از معلومات مورد نياز ديني، باعث شده که زمينه براي توسعه آئین‌های دروغین فراهم شود.

محي الدين قنبري عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي معتقد است، برخي از اين آيين‌ها از التقاط و مزج عقايد اديان مختلف پديد آمده‌اند و به دنبال احياگري ديني هستند که از جمله آنها مي‌توان به بهائيت اشاره کرد. دسته بعدي هم دين‌هاي خودساخته با اهداف عرفاني، اجتماعي و مصرفي هستند. آيين‌هايي که با هدف عرفاني ساخته شده‌اند بيشتر بر آرامش، تعالي معنوي، طول عمر و شادابي تاکيد دارند که از شمار آنها مي‌توان به آيين يوگا اشاره کرد. البته اين مورد به جنبه‌هاي مصرفي نيز نزديک مي‌شود و به عنوان ابزاري براي بهبود زندگي و رفاه بيشتر در نظر گرفته مي‌شود. برخي از اين عرفان‌ها جنبه اجتماعي دارند؛ براي مثال بهائيت و اشو جنبه‌هاي اجتماعي دارند و در برخي کشورها به مخاطبان زيادي دست پيدا کرده‌اند.

بسیاری از این آئین ها به دليل جذابيت هاي ظاهري راه رفع تکليف را براي افرادي که به هر دليلي محدوديت ها و قيد و بندهاي عقلاني و صحيح دين اسلام را نمي پذيرند، هموار می کند. به عنوان مثال روابط جنسي را به راحتي و به شکل هاي مختلفي تعبير و تفسير مي کنند و گرايش هاي شديدي به مولفه هاي شريعت‌گريزي و عقل گريزي دارند.(4)

به طور کلی می توان گفت، انسان امروزی انسانی است در جست و  جوی دین. انسانی که قرار بود مطابق با الگوهای نظری مادی به سکولاریزم روی آورد، به معنویت پناه آورده است.

تعبیر "پیتر آل برگر" در این زمینه خواندنی است:
جهان امروز به شدت دینی است و نمی‌توان آنچنان که بسیاری از تحلیل‌گران خواه از روی تفنن و خواه بر اثر سیاست اعلام کرده‌اند، سکولار نامید.(5)

ولی به دلیل بی اطلاعی انسان ها از یک سو و جذابیت این آئین ها از سوی دیگر شاهد رشد و گرایش فزاینده افراد به این آئین ها هستیم.

در نوشته های بعدی به شکل مفصل تری به این آئین ها و فرقه های ساختگی و نحوه تبلیغ آن ها اشاره خواهیم کرد. 

برخی منابع
1- شریف زاده، بهمن. مدیریت معنویت گرایی در جهان غرب، مطالعات معنوی، پاییز ۹۰، ش ۱ ص ۳۱
2- شریف زاده، همان، ص 38
3- http://hamandishi.net/۲۰۱۰/۲۰۱۰-۰۹-۰۴-۱۷-۴۷-۳۱/۱۳۸۸-۰۹-۱۱-۲۳-۰۴-۳۶/۶۷-din/۶۴۱۹
4- http://hamandishi.net/۲۰۱۰/۲۰۱۰-۰۹-۰۴-۱۷-۴۷-۳۱/۱۳۸۸-۰۹-۱۱-۲۳-۰۴-۳۶/۶۷
5- واعظی، محمود. دین و روابط بین المللی بخش نظری سایت مرکز تحقیقات استراتژیک مرداد ۹۰
Share/Save/Bookmark