کلیپ: نسل کشی مسلمانان در میانمار را متوقف کنید

پوستر: مقایسه محمد مرسی و بشار اسد

اعلام آمادگی ۵۰ شهر آلمان برای استقبال از آوارگان

اعتراض به تعلیق ارسال کمک‌های غذایی به مناطق تحت سیطره حوثی‌ها در یمن

برگزاری کنفرانس «قتل عامدانه محمد مرسی» در استانبول ترکیه

تحصن در الجزایر علیه تعطیلی رسانه‌های منتقد

برگزاری نمایشگاه پناهندگان در لندن

تظاهرات فعالان آمریکایی علیه تعطیلی اردوگاه پناهندگان + تصاویر

لغو کنسرت خواننده زن حامی اسرائیل در اردن

عدم شایستگی عربستان برای ریاست بر كنفرانس گروه 20

درخواست تشكیل كمیته حقیقت‌یاب برای مرگ محمد مرسی

انتشار گزارش شکنجه زندانیان سیاسی در ترکیه

فیلم/ گدایی به اسم آوارگان سوری در فرانسه

«معامله قرن» از نگاه تحلیل‌گران خارجی + فیلم

یک مسئول صهیونیست: بن‌سلمان و بن‌زاید بیشتر از یهودیان از اسرائیل حمایت می‌کنند

پوستر: گرسنگی و مرگ، هدیه سعودی‌ها به کودکان یمنی

نمونه کارهایی از کالیته و سرکالیته

تولید جدیدترین کالیته و سرکالیته در شهر کالیته

کلیپ: قدرت پوشالی آمریکا

تظاهرات محیط زیستی در لبنان

جمعه ۹ فروردين ۱۳۹۲ - ۱۷:۵۲
کد مطلب: ۴۹۸
داخلی آرشيو مقاله صفحه حقوق بشر
نگاهی به پدیده کودکان سرباز
تکرار/ به مناسبت روز جهانی "منع استفاده نظامی از کودکان"
نگاهی به پدیده کودکان سرباز
کودکان سرباز می‌توانند نقش‌های متعددی ایفا کنند. از جمله شرکت در جنگ و درگیری، کاشت مین و مواد منفجره، جاسوسی، تهیه آذوقه و مهمات، آشپزی و خدمات خانگی و در نهایت سوءاستفاده جنسی.
گروه پژوهش جبهه جهاني مستضعفين - همواره در طول تاریخ، زندگی انسان ها با جنگ گره خورده و صلح فراگیر در عرصه جهانی به یک آرزو برای مردم بدل شده است.

با وقوع جنگ، افراد زیادی آسیب می‌بینند، پناهنده می‌شوند و به اشکال مختلف، مصائب جنگ بر آنها تحمیل می‌شود. هر چند جنگ در عرصه سیاسی خصوصا در چارچوب نظریات رئالیستی به عنوان امری مردانه در نظر گرفته می‌شود، ولی علاوه بر مردان، زنان و کودکان بی‌شماری هستند که نه تنها تحت‌ تاثیر جنگ قرار می‌گیرند؛ بلکه به طور مستقیم در آن شرکت دارند.

یکی از واقعیات تأسف‌بار قرن بیست و اوایل قرن بیست و یک، وجود تعداد زیادی سرباز کوچک یا همان "کودکان سرباز" است. کودکانی که تحت تعلیم و تربیت قرار می‌گیرند تا برای بقاء خود انسان ها را بکشند. بنابر آمارها پیش بینی می‌شود ۲۵ هزار کودک به عنوان سرباز فعالیت داشته باشند كه از این میزان، ۴۰ درصد را دختران تشکیل می‌دهند.(۱)


کودکان سرباز
بر اساس تعریف ارائه شده در سطح بین‌الملل، "کودک سرباز" به کسی گفته می‌شود که در سن زیر ۱۸ سال به عضویت سازمانی وابسته به ارتش، نیروهای شبه نظامی یا احزاب سیاسی در می آید. خواه این گروه ها درگیر جنگ باشند یا نه. کودکان سرباز می‌توانند نقش‌های متعددی ایفا کنند، از جمله شرکت در جنگ و درگیری، کاشت مین و مواد منفجره، جاسوسی، تهیه آذوقه و مهمات، آشپزی و خدمات خانگی و در نهایت سوءاستفاده جنسی.(۲)

به طور کلی استفاده نظامی از کودکان به سه شکل صورت می‌گیرد:

1- به کارگیری به عنوان کودک سرباز؛ بدترین حالت در این نوع کاربرد، زمانی است که جنگ نیاز به قربانی دارد. کودکان به خط مقدم فرستاده می‌شوند تا با قربانی شدن آنها تاکتیک‌های نظامی جنگ‌سالاران، پیاده شود.

2- استفاده از آن‌ها در فعالیت‌های پشتیبانی مانند نگهبانی، جاسوسی و بردگی جنسی.

3- استفاده از کودکان برای تبلیغات در جنگ، که در این حالت از کودکان سرباز به عنوان دیده‌بان، پیام‌رسان و حتی سپر انسانی، استفاده می‌شود.

این مسأله به شدت در کانون توجه فعالان حقوق بشر قرار داشته و تاکنون اقدامات متعددی اعم از تصویب قوانین به منظور ممنوعیت استفاده از کودکان و همچنین برگزاری کمپین‌های مختلف مانند «کمپین بین‌المللی توقف سربازی کودکان»، انجام شده است.


تاریخچه اقدامات بین المللی در حمایت از کودکان سرباز
اولین تلاش‌ها برای مصون داشتن کودکان از میادین جنگ، به تشکیل «اتحادیه نجات کودکان» توسط "اگلانتین جب" پس از جنگ جهانی اول بر می‌گردد. با این حال در اسناد این اتحادیه، مسأله سربازان کودک همچنان موضوعی فرعی و درجه چندم در روابط کشورها بود.

پس از جنگ جهانی دوم در اثر آواره شدن، معلول شدن و فرستادن میلیون‌ها کودک به اردوگاه‌های کار اجباری، بار دیگر توجه به حقوق کودکان در دستور کار حقوق مخاصمات مسلحانه، قرارگرفت.

پس از تأسیس «اتحادیه بین‌المللی مددکاری کودکان» و «انجمن بین‌المللی توسعه و رفاه کودکان» در سال ۱۹۴۶، تعیین معیار سنی برای جلوگیری از حضور کودکان در جنگ ها، از مهم‌ترین دستاوردهای سازمان ملل متحد در این زمینه بود. بر اساس پروتکل‌های الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو و فعالیت‌های کمیته حقوق کودک در کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۲، هر فرد زیر ۱۸ سال، کودک محسوب شده و دولت‌ها و طرفین درگیر موظفند از حضور آنان در درگیری های مسلحانه ممانعت کنند.

ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک اعلام می‌کند که گروه‌های سیاسی نباید از افراد زیر پانزده سال در جنگ استفاده کنند. همچنین «پروتکل اختیاری شرکت کودکان در جنگ»، از طرفین درگیری ‌می‌خواهد که به افراد زیر هجده سال اجازه شرکت در جنگ داده نشود و سربازگیری اجباری در مورد این افراد نیز ممنوع است.(۳)

همچنین در ۲۶ ژوئیه ۲۰۰۵، شورای امنیت سازمان ملل، به اتفاق آراء «قطعنامه ۱۶۱۲ شورای امنیت» را به تصویب رساند. این قطعنامه اولین گام در ایجاد سیستم نظارتی و گزارشی به منظور وادار کردن گروه‌های استفاده کننده از کودکان در جنگ برای پذیرش قوانین بین‌المللی بود.(۴)

با وجود اقدامات متعددی که از سوی دولت ها، سازمان ملل و طرفداران حقوق کودک صورت گرفته است، همچنان از کودکان در جنگ به طرق مختلف استفاده می شود و این مساله همچنان به عنوان معضل در سطح جهانی مطرح است.

تاکنون پرونده‌های مختلفی در این زمینه تشکیل شده است. به عنوان مثال، محاکمه"جوزف کنی" و دیگر فرماندهان ارتش مقاومت اوگاندا به اتهام استفاده از کودکان در مخاصمات مسلحانه، محاکمه "چارلز تیلور"، رئیس جمهور سابق لیبریا به اتهام نقض فاحش حقوق کودکان در جریان نبردهای مسلحانه، محاکمه "هینگا نورمن"، به خاطر استفاده از سربازان کودک در جریان درگیری‌های سیرالئون.(۵)


کودکان سرباز در کشورهای مختلف
میانمار، افغانستان، آفریقای مرکزی، چاد، کلمبیا، جمهوری دموکرات کنگو، هند، عراق، سومالی، سودان، تایلند، یمن و ... از جمله کشورهایی هستند که در آنها تضییع حقوق کودکان و استفاده از آنها به عنوان سرباز به شکل گسترده به چشم می‌خورد.

در این بین کشورهای آفریقایی از جمله کشورهایی‌اند که استفاده از کودکان به عنوان سرباز در آنها بسیار رایج است. در جمهوری آفریقای مرکزی، صدها کودک در نیروهای شورشی اتحادیه دموکرات برای یکپارچگی، مورد استفاده نظامی قرار می‌گیرند. در چاد کودکان در گروه شورشی جبهه دموکرات در حال جنگ با ارتش چاد هستند؛ در کنگو هزاران کودک درجنگ گروه‌های شورشی شرکت می‌کنند، به گونه‌ای که بالاترین میزان شرکت کودکان در جنگ دوم کنگو به عدد ۳۰ هزار نفر رسیده ‌است. همچنین در سومالی از کودکان در جنگ استفاده شده و میزان آن ۲۰۰ هزار نفر تخمین زده شده است.

در دارفور، ارتش سودان، ارتش جانجاوید، ارتش آزادی بخش، از حداقل هفت هزار کودک سرباز در جنگ استفاده کردند. در اوگاندا نیروهای شورشی بیش از ۳۰ هزار دختر و پسر را در جنگ‌ها شرکت داده و دخترها وادار به بردگی جنسی شدند. همچنین در زیمباوه یک گروه شبه نظامی حامی رابرت موگابه از کودکان برای تهیه مواد مخدر و شرکت در خشونت‌های شهری علیه گروه‌های مخالف، استفاده می‌کند.(۶)

                       

در برخی از کشورهای آسیایی نیز این مسأله رواج گسترده‌ای دارد. به عنوان مثال در افغانستان گروه‌های شورشی از جمله طالبان و دیگر گروه‌های مسلح، از کودکان به عنوان مبارز در حملات انتحاری استفاده می‌کنند. همچنین در برمه، تایلند، چین، سریلانکا و نپال نیز پدیده کودکان سرباز، رایج است.(۷)

نقض حقوق کودکان فقط در آفریقا و آسیا رواج ندارد. در آمریکای لاتین نیز این روند به چشم می خورد. در این منطقه بیشترین کودکان سرباز را کلمبیا در خود جای داده است، به گونه‌ای که ۱۴ هزار کودک، پای ثابت جنگ‌های مافیا و شبه ‌نظامیان، از جمله گروه شورشی "فارک " هستند. شبه نظامیان کلمبیایی، دختران و پسران نوجوان را جذب می‌کنند و به آنها آموزش نزاع و کشتار می‌دهند.

دولت این کشور با ترفندی دیگر به هر کودکی که برایش جاسوسی کند، پنج دلار پول می‌دهد. در حقیقت کودکان در این کشورها یاد می‌گیرند که چگونه باید سلاح به دست گیرند و مستقیم به سمت دیگر انسان‌ها شلیک کنند تا خود زنده بمانند. (۸)

در کشورهای اروپایی، انگلستان نیز در لیست کشورهایی قرار دارد که از مکانیسم کودک سرباز استفاده می‌کند. بر اساس گزارش "سازمان بین‌المللی کودک سرباز" (CSI)، انگلستان کودکان زیر ۱۸ سال را به عراق اعزام کرده است.(۹)

این در حالی است که بر طبق قانون، حداقل سن برای عضویت در ارتش انگلیس ۱۶ سال و نیم بوده و برای افراد زیر هجده سال متقاضی، اجازه والدین اجباری است. شایان ذکر است این کشور در ۲۴ ژوئن ۲۰۰۳ میلادی، «پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک، ممنوعیت استفاده از کودکان در جنگ» را پذیرفت.


آسیب های پیش روی کودکان سرباز
کودکان سرباز همواره با مسائل و مشکلات متعددی روبرو هستند که این مسأله در حال حاضر بیش از پیش شایان توجه است. امروزه با توسعه سلاح‌های سبک و ارزان قیمت، به کارگیری کودکان به عنوان سرباز بسیار آسان‌تر شده است؛ زیرا کودکان به راحتی می‌توانند آن‌ها را حمل کرده و از آن استفاده کنند.(۱۰)

آسیب‌های فیزیکی و جسمی کودکان در جنگ، تنها بخشی از هزینه‌هایی است که کودکان می‌پردازند. این کودکان با مشکلات اجتماعی عدیده‌ای نیز روبرو می‌شوند، از داشتن خانواده و مدرسه محروم بوده و به سیستم بهداشتی و درمانی دسترسی ندارند. آنها منزوی و مخفی هستند و بیشتر وقت خود را  به دور از اجتماع در مناطق جنگی صرف می‌کنند. آنها به طور معمول از میدان جنگ بر نمی‌گردند؛ زیرا نهایتا یا کشته می شوند و یا زمانی که مجروح می‌شوند، رها می‌گردند.

همچنین این کودکان با مشکلات روحی و روانی متعددی مواجه می‌شوند. "برندون کورت"، استاد دانشگاه اموری آتلانتا این موضوع را سال  ۲۰۰۷ در نپال مورد بررسی قرار داد. در این تحقیق، وی و همکارانش به این نتیجه رسیدند که ۷۵ درصد از کودکان سرباز، افسردگی شدید داشته و دختران سرباز بیشتر در معرض مشکلات روحی - روانی قرار دارند.(۱۱)

                               


حمایت جامعه بین الملل از کودکان سرباز
همان‌گونه که در بالا ذکر شد، تاکنون فعالیت های زیادی در حمایت از حقوق این کودکان صورت گرفته است. سازمان های متعددی به طور خاص در این زمینه فعالیت کرده و کمپین‌های مختلفی سازمان‌دهی شده است که از آن میان می‌توان به سازمان عفو بین‌الملل (Amnesty)، یونیسف (UNICEF)، صلیب سرخ (Red Cross) و ... اشاره کرد.

یکی از مهم‌ترین سازمان‌های فعال در این زمینه،"سازمان بین‌المللی کودکان سرباز" (CSI) است. این سازمان پایان دادن به استفاده کودکان زیر ۱۸ سال به عنوان نیروهای نظامی را در سرلوحه برنامه‌های خود قرار داده است. گفتنی است CSI سازمانی تحقیقاتی - حمایتی است و به شکل موضوعی و منطقه ای در این زمینه فعالیت می کند.

سازمان بین‌المللی کودکان سرباز به شکل مجزا به بررسی وضعیت این پدیده در کشورهایی نظیر چاد، کنگو، میانمار، تایلند، انگلستان و... پرداخته و نتیجه تحقیقات خود را به شکل گزارش در اختیار مخاطبین قرار می‌دهد. شایان ذکر است این سازمان تاکنون گزارش‌هایی در مورد وضعیت کودکان سرباز در اسرائیل، کنگو، لیبی، میانمار، مصر، و ... منتشر کرده است. (۱۲)

در سایت رسمی سازمان آمده:
"چشم‌انداز ما ایجاد دنیایی است که در آن همه کودکان و نوجوانان (پسران و دختران زیر ۱۸ سال) تحت شرایطی رشد کنند که بتوانند تمامی استعدادها و توانایی‌های خود را تحقق بخشیده و از حقوق بنیادین خود بهره‌مند شوند. در راستای تحقق این شرایط ما معتقدیم باید از به خدمت گرفتن کودکان توسط نیروهای مسلح و دخالت در درگیری‌های مسلحانه که از موارد نقض حقوق بشر تلقی می‌شود، جلوگیری گردد".(۱۳)

گفتنی است این سازمان در سال ۱۹۹۸ با حمایت سازمان عفو بین‌الملل، کمیته دیده‌بان حقوق بشر، اتحاد بین‌المللی برای حمایت از کودکان و... در لندن، تأسیس شد.


• مراسم گروه دستان قرمز (۲۰۱۳)
ابتکار "دست قرمز" (Red Hands) به عنوان اقدامی برای توقف استفاده از کودکان در جنگ ها، شایان ذکر است. در روز ۱۲ فوریه به عنوان روز جهانی "منع استفاده نظامی از کودکان"، مراسمی در سراسر دنیا به منظور جلب توجه نسبت به سرنوشت کودکان سرباز، برگزار می‌شود. هدف از این اقدام، فراخوان بین‌المللی علیه نقض حقوق بشر و حمایت از کودکانی است که طی این رویه آسیب می‌بینند.

این اقدام همزمان با اجرایی شدن پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک در مورد شرکت کودکان در درگیری‌های مسلحانه در سال ۲۰۰۲ آغاز شده و هر ساله مراسمی در این روز در کشورهای مختلف برگزار می‌شود.

در چارچوب ابتكار Red Hands در سال ۲۰۰۹، در قالب كمپيني بیش از ۲۵۰ هزار جوان و گروه‌های دانش‌آموزی از سرتاسر جهان در حالی که دستان خود را قرمز کرده بودند، به منظور پایان دادن به استفاده از کودکان سرباز، روبروی مقر سازمان ملل در نیویورک تجمع کرده و خواسته‌های خود را در این زمینه مطرح کردند. در پاسخ، بانکی مون، دبیر کل سازمان ملل متعهد شد برای جلوگیری از چنین سوء‌استفاده‌هایی اقدامات لازم را انجام دهد.(۱۴)
                              

مراسم دست قرمز در استرالیا، هلند، بلژیک، کلمبیا، کانادا، چین، فرانسه، آلمان، هند، ایرلند، ایتالیا، ژاپن، لوکزامبورگ، نپال، نیوزیلند، انگلستان، آمریکا و ... برگزار می‌شود.

به طور کلی می‌توان گفت، هرچند امروزه شاهد نقض قوانين توسط برخي دولت ها هستيم، ولي در نهايت اين خود دولت ها هستند كه با در پيش گرفتن سازوكارهاي متعدد مي توانند به بهبود اين روند و ممنوعيت سربازي كودكان، ياري رسانند. در این میان نقش سازمان هاي غير دولتي و گروه هاي حامي حقوق كودك و مخالف بهره كشي از كودكان در جبهه هاي نبرد، بسيار شايان توجه است. اين سازمان ها از طريق اقداماتي نظير برگزاري كمپين و ... مي توانند نظر دولت ها را به اين مسأله جلب كرده و آن را متوجه حساسيت اين موضوع کنند.

همچنين امضا و تصويب پروتكل اختياري حقوق كودك، لحاظ نمودن معاهده هاي بين المللي و منطقه اي در قوانين داخلي، تصويب قوانين داخلي كه حداقل ۱۸ سال سن را براي خدمت اختياري و اجباري تعيين كند، وجود ارتباط موثر با سازمان ها و گروه هاي حامي حقوق كودكان، از جمله راهكارهايي است كه از طريق آن دولت ها مي‌توانند به حمايت از حقوق كودكان ياري رسانند. واضح است که وجود سيستم نظارتي مؤثر و تقويت ضمانت اجراي قوانين، در بهبود این روند موثر خواهد بود.

برخی منابع :
۱- http://www.peacedirect.org/landing-page/child-soldiers/?gclid=CJb--qS۰۵bUCFc۰-MgodtFcAmg
۲- http://www.child-soldiers.org/about_the_issues.php
۳- UNICEF: Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child
۴- Children and Armed Conflict: UN enters “era of application” in its campaign against child soldiers Center for Defence Information
۵- همشهری دیپلماتیک ش ۲۸
۶- http://www.hrw.org/news/۲۰۱۲/۰۳/۱۲/child-soldiers-worldwide
۷- http://www.hrw.org/reports/۲۰۰۷/۱۰/۳۱/sold-be-soldiers
۸- http://www.msmamj.blogfa.com/post-۴۳.aspx
۹- http://www.washingtonpost.com/blogs/blogpost/post/child-soldiers-still-used-in-more-than-۲۵-countries-around-the-world/۲۰۱۲/۰۳/۱۴/gIQAl۲FNCS_blog
۱۰- http://www.thirdworldtraveler.com/Life_Death_ThirdWorld/Child_Soldiers.html
۱۱- http://www.defence.lk/new.asp?fname=Psychosocial_problems_of_child_soldiers_I_۲۰۱۲۰۵۱۰_۰۲
۱۲- http://www.child-soldiers.org/publications_archive.php
۱۳- http://www.child-soldiers.org/about_us.php
۱۴- http://www.hrw.org/news/۲۰۱۰/۰۱/۲۹/red-hand-day-campaign
Share/Save/Bookmark