حمله به نمادهای عاشورایی در «کرزکان» بحرین

اجتماع دانشجویان و طلاب یاسوج در اعتراض به کشتار مسلمانان مظلوم میانمار

آستانه ششم و شرایط جدید سوریه

سرنوشت نامعلوم برگزاری رفراندوم کردستان

۱۰۸ اتحادیه و انجمن خواستار تحقیقات درباره جنایت‎های سعودی در یمن شدند

آمریکا به عقب‌نشینی از پایگاه زکف سوریه اذعان کرد

یک کشته و ۵ زخمی در انفجاری در شمال بغداد

توزیع کمک‌های ایران در میان آوارگان روهینگیایی

آستانه ششم و شرایط جدید سوریه

جنبش‌های اسلام‌گرا و عربستان سعودی

نقض گسترده حقوق بشر در امارات

حماس دولت خود در غزه را منحل کرد

چندین کشته در جنایت تازه ائتلاف سعودی در یمن

حمله انتحاری به یک پایگاه نظامی آمریکایی در شمال عراق

کشته شدن ۱۲ غیرنظامی سوری در دیرالزور در بمباران ائتلاف آمریکایی

تظاهرات گسترده در «سنت لوئیس» آمریکا به خشونت کشیده شد

گسترش دامنه اعتصاب غذای زندانیان سیاسی بحرین

هدف اصلی غرب در سوریه چیست؟

چگونه ۱۱ سپتامبر ترامپ را رئیس‌جمهور کرد

بازداشت جاسوس رژیم صهیونیستی در نوار غزه

شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۲ - ۱۶:۳۰
کد مطلب: ۲۶۲۵
داخلی آرشيو يادداشت صفحه جمهوری اسلامی ایران
نگاهی به نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در عرصه دیپلماسی فرهنگی
نگاهی به نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در عرصه دیپلماسی فرهنگی
ارتباط "مردم" با "مردم" با تکیه بر پشتوانه صنایع عظیم فرهنگی، بهترین راه برای نفوذ فرهنگ مهاجم است؛ چرا که ارتباطات انسانی همواره مؤثرترین نوع ارتباطات محسوب می شود.
در دهه های اخیر دیپلماسی رسمی به سمت دیپلماسی عمومی حرکت کرده است. دیپلماسی عمومی تلاشی است جهت تأثیر بر افکار عمومی و اعتقادات نخبگان ملتهای دیگر به منظور تعیین یا تغییر سیاست در کشور هدف در جهت رسیدن به منافع و امتیازات مورد نظر.

توجه به فرهنگ در دیپلماسی عمومی، امری مهم و بدیهی است. به همین منظور دیپلماسی فرهنگی به عنوان رویکردی مهم در حوزه دیپلماسی مطرح و هر روز بر اهمیت آن افزوده شد.

دیپلماسی فرهنگی که در قرن ۱۹ توسط دولت فرانسه مطرح شد، مجموعه کوشش های یک دولت در زمینه سیاست های خارجی است که برای جلب توجه و علاقه مخاطبان کشورهای دیگر، از امکانات غیرسیاسی بهره می‌برد مانند آموزش زبان و مبادلات آموزشی.

کشورهای مرکزی و صاحبان سرمایه و ابرشرکت های بزرگ چندملیتی برای افزایش نفوذ خود بر کشورهای پیرامون، بهترین راه را رسوخ در فرهنگ آنها یافتند.
دیپلماسی فرهنگی که در قرن ۱۹ توسط دولت فرانسه مطرح شد، مجموعه کوشش های یک دولت در زمینه سیاست های خارجی است که برای جلب توجه و علاقه مخاطبان کشورهای دیگر، از امکانات غیرسیاسی بهره می‌برد مانند آموزش زبان و مبادلات آموزشی.
دیپلماسی فرهنگی، کم هزینه ترین روش برای جایگزینی عناصر فرهنگ سرمایه داری به جای عناصر فرهنگ سنتی کشور هدف بود. در این راه نخبگان و صاحبان اندیشه و رهبران فکری، بهترین سوژه در عرصه دیپلماسی فرهنگی به حساب می آیند.

گفتنی است سابقه دیپلماسی فرهنگی در بعضی کشورهای اروپایی به چند قرن گذشته برمی گردد. شکل گیری مرکز مطالعات و پژوهش های شرق‌شناسی انگلیس و فرانسه به منظور شناخت کشورهای شرقی جهت گسترش نفوذ سیاسی، فرهنگی و اقتصادی به قرن ۱۷ برمی گردد.

نهادهایی مانند اداره اطلاعات جنگ، آژانس اطلاعات امریکا، آژانس ارتباطات بین المللی امریکا، اداره روابط آموزشی و فرهنگی و شورای دیدارکنندگان بین المللی از جمله نهادهای فراوانی است که در امریکا جهت پشتیبانی از دیپلماسی فرهنگی، آموزشی و رسانه ای ایجاد شده است.

در عصر فرهنگ و در جهانی که عرصه مواجه فرهنگ ها با یکدیگر، پویایی فرهنگی و همگونی تدریجی فرهنگ هاست، دیپلماسی فرهنگی بسیار حائز اهمیت است.

فرانسوی ها از دیپلماسی فرهنگی برای افزایش قدرت نرم خود جهت بازیابی و گسترش نقش این کشور در معادلات بین المللی بهره می برند.
فرانسوی ها از دیپلماسی فرهنگی برای افزایش قدرت نرم خود جهت بازیابی و گسترش نقش این کشور در معادلات بین المللی بهره می برند. کانادا تلاش و هزینه های زیادی برای انتشار ارزش های کثرت گرایی کانادایی در جهان کرده است.
کانادا تلاش و هزینه های زیادی برای انتشار ارزش های کثرت گرایی کانادایی در جهان کرده است.

دیپلمات های فرهنگی و رسانه ای آلمان تلاش های زیادی برای ایجاد ارتباط با انجمن های مدنی و آموزشی سایر کشورها و افزایش فهم آنها نسبت به آلمان و پاک کردن تصاویر غلط در ذهن آنها دارند.
ژاپنی ها نیز تلاش گسترده ای دارند تا بر پایه بهره مندی از تکنولوژی های نوین ارتباطی بتوانند روابط دوستانه ای با سایر ملت های ایجاد کنند.

یکی از استراتژی های مهم امریکا ایجاد فهم زیباتر از امریکا در بین اذهان مرد سایر جوامع است و نقطه اتکا در دیپلماسی فرهنگی امریکا تأثیر بر رهبران فکری است. ساخت دنیایی سازگارتر با منافع ملی امریکا هدف دیپلماسی فرهنگی این کشور است.

پروفسور مولانا می گوید که امریکائیان بر این باورند که سمبل سیطره فرهنگی و هنری بر جهان هستند. این درحالیست که فوکویاما معتقد است که فرهنگ امروز امریکا نسبت به فرهنگ دهه ۵۰ و ۶۰ جذابیت خیلی کمتری دارد.

زمانی تصور بر این بود که فرهنگ مدرنیسم قابلیت جهانی سازی کاملی خواهد داشت. اما چندی نگذشت که شکست پروژه های مدرنیزاسیون و شکل
پروفسور مولانا می گوید که امریکائیان بر این باورند که سمبل سیطره فرهنگی و هنری بر جهان هستند. این درحالیست که فوکویاما معتقد است که فرهنگ امروز امریکا نسبت به فرهنگ دهه ۵۰ و ۶۰ جذابیت خیلی کمتری دارد.
گیری مکاتب انتقادی مختلف از جمله نومارکسیستی با تولید مفاهیمی چون امپریالیسم فرهنگی، سلطه فرهنگی، فرهنگ توده وار، صنایع فرهنگی و... همراه شد.

همین امر تصور خیال گونه امریکائیان در سیطره فرهنگی و فکری بر جهان را دچار چالش کرده است و مکاتب فرهنگی جدید به جای پرداختن به "جهانی سازی فرهنگی"، "جهانی شدن فرهنگی" را مطرح کرده اند.

در این نوشتار کوتاه قصد بررسی تحلیلی دیپلماسی فرهنگی و جهانی سازی یا جهانی شدن را نداریم. پس از مروری کوتاه بر اهمیت موضوع ارتباطات و تعاملات فرهنگی در ادامه‌ی بحث به اهمیت واگذاري فعاليت‌هاي حوزه‌ی دیپلماسی فرهنگي به سازمان هاي مردم نهاد می پردازیم.

سازمان های مردم نهاد به عنوان سربازان پرتوان عرصه‌ی نفوذ فرهنگی همواره مورد توجه کشورهای غربی بوده اند. یکی از راه های رخنه نامحسوس در بطن جوامع هدف، ان جی اوها بوده اند.

ارتباط مردم با مردم با تکیه بر پشتوانه صنایع عظیم فرهنگی، بهترین راه برای نفوذ فرهنگ مهاجم است؛ چرا که ارتباطات انسانی همواره مؤثرترین نوع ارتباطات محسوب می شود.
 
با این حال به
سازمان های مردم نهاد به عنوان سربازان پرتوان عرصه‌ی نفوذ فرهنگی همواره مورد توجه کشورهای غربی بوده اند. یکی از راه های رخنه نامحسوس در بطن جوامع هدف، ان جی اوها بوده اند.
دلیل خصلت مردمی ان جی اوها و تأثیر تفکرات انتقادی در میان فعالین حوزه بین الملل و جوشش فطرت پاک انسانی، این سازمان های مردمی گاهی در مقابل خود جهان استکبار ایستاده اند.

آنچنانکه هر روز شاهد فعالیت گروه های مختلف مردمی در کشورهای غربی در مقابل سیاست های ظالمانه دولت هایشان هستیم.

طبیعی است ان جی اوها که به عنوان ابزاری بسیار مهم در حوزه تعامل فرهنگی محسوب می شوند، می‌توانند در راه "تهاجم فرهنگی" مورد استفاده قرار گیرند یا در مسیر "تبادل عادلانه فرهنگی".

در تهاجم فرهنگی عناصر فرهنگ جامعه هدف، تخریب شده و با عناصر فرهنگ مهاجم جایگزین می شود؛ ولی در تبادل فرهنگی عناصر قوی تر از هر فرهنگ با عناصر ضعیف تر تکامل می یابد.

اهمیت سازمان های مردم نهاد در این حوزه به حدی است که بودجه ها و دستگاه های عظیمی در غرب برای هدایت راهبردی ان جی او ها ایجاد شده است؛ چیزی که ما از آن غفلت کرده ایم.

مفاهیم پرجاذبه انقلاب اسلامی به عنوان قدرتمندترین گفتمان برای رقابت با گفتمان لیبرالیسم غربی، اگر با تکیه بر فعالیت های
طبیعی است ان جی اوها که به عنوان ابزاری بسیار مهم در حوزه تعامل فرهنگی محسوب می شوند، می‌توانند در راه "تهاجم فرهنگی" مورد استفاده قرار گیرند یا در مسیر "تبادل عادلانه فرهنگی". در تهاجم فرهنگی عناصر فرهنگ جامعه هدف، تخریب شده و با عناصر فرهنگ مهاجم جایگزین می شود؛ ولی در تبادل فرهنگی عناصر قوی تر از هر فرهنگ با عناصر ضعیف تر تکامل می یابد.
خالصانه مردمی به گوش جهانیان برسد، قطعا مورد توجه قرار خواهد گرفت.

این گوهر درخشان، به قدری زیبا می نماید که تمام دنیای استکبار برای جلوگیری از انتشار نور آن، یکپارچه شده اند. اگر این نور به وسیله هزاران آینه از جنس سازمان های مردم نهاد در دنیا انعکاس پیدا کند، چاره ای جز همه گیر شدن بیداری نخواهد ماند.

"مردم" از "مردم" معارف و حقایق را بهتر می پذیرند تا از دولت‌ها؛ و ان جی اوها بهترین روش برای ارتباط جمعی "مردم با مردم" هستند.

در سایت جبهه جهانی مستضعفین تلاش می کنیم تا زنجیره ای ایجاد کنیم از هزاران سازمان مردم نهاد که به نوعی در انعکاس این نور در جهان و تقابل با سیاهی استکبار فعال هستند یا پتانسیل فعالیت دارند.

به امید روزی که وسعت ارتباطات مردم با مردم، با ظرفیت و پتانسیل گفتمان انقلاب اسلامی و جریان حق در عالم هم اندازه باشد.

نویسنده: محمد نصرتی

برخی منابع:
یدالله چوپانی، مقاله "پدیده جهانی شدن فرهنگ ها"، فصل نامه سیاست – مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی – دوره ۳۹ – پاییز ۸۸ – صفحات ۱۷۵-۱۵۵؛
زهرا خرازي محمدوندي آذر، تاثير ديپلماسي فرهنگي بر منافع ملي كشورها، مجله، مديريت فرهنگي زمستان ۱۳۸۸؛
هربرت شیلر، ارتباطات و سلطه فرهنگی، ترجمه دکتر کاظم معتمدنژاد، نشر علم؛
Share/Save/Bookmark