واشنگتن پست: آیا دولت‌های مسلمان خجالت نمی‌کشند؟

انتقاد از تداوم سیاست سرکوب در عربستان

عربستان؛ محرک اسرائیل در سرکوب فلسطین

بررسی اعتراضات ضدنژادپرستی در اسرائیل + فیلم

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی فوت کرد

افشای نامه دختر فراری پادشاه امارات

اعتراض لندنی‌ها به اخراج کارگران فلسطینی از لبنان

آغاز عملیات نجات پناهجویان در دریای مدیترانه

پویش مجازی وحدت علیه مزدوران آمریکا در منطقه

طومار مردم مصر برای آزادی زندانیان سیاسی

خاکسپاری ۸۶ مسلمان کشتار سربرنیتسا در بوسنی

پوستر/ ترامپ: مطمئنم پهپاد ایران را زدیم

سفر محرمانه لیبرمن به کردستان عراق

لغو لقب ملکه زیبایی از دختر نژادپرست آمریکایی

معاون رئیس پارلمان بلژیک خواستار مجازات اسرائیل شد

درخواست محاکمه امارات به دلیل جنایت در لیبی

تجاوز ۱۲ گردشگر اسرائیلی به دختر قبرسی

تحریم کالاهای ژاپنی در کره جنوبی

عملیات جدید پاکسازی داعش با حضور حشد الشعبی

حمله پهپادی یمن به پایگاه هوایی عربستان

شنبه ۲۲ تير ۱۳۹۲ - ۱۴:۱۶
کد مطلب: ۴۵۸۹
داخلی آرشيو خبر صفحه باشگاه خبرنگاران
لید نویسی
آنچه هر خبرنگار باید بداند (5)
لید نویسی
لید، ورودی یا طلایه، به اولین پاراگراف از پیکره یا بدنه خبر یا گزارش گفته می شود و نقش بسیار پر اهمیتی در جذب و جلب توجه مخاطب دارد. لید حاوی اولین واژه هایی است که مخاطب را مورد خطاب قرار می دهد.

لید در مساحت یا اندام خبر در موقعیتی قرار دارد که خبرنگار می تواند با بهره گیری از نیروی جادویی کلمات، عبارتی زیبا خلق کند.

لید بعد از تیتر اولین کلماتی است که مخاطب با آن برخورد می کند .

روزنامه نگاران انگلیسی به لید Intro می گویند. آمریکایی ها هم Lead و هم Nose را به کار می برند و روزنامه نگاران فرانسوی به آن Attaque می گویند. (شکرخواه یونس، ۱۳۸۰:۲۶)

احمد توکلی، روزنامه نگار ایرانی نیز عناون طلایه را برای لید در گزارش نویسی برگزیده است(توکلی،احمد، ۱۳۸۳:۱۶۷)

در مجموع، اولین کلمات خبر، سلاح ضربتی خبرنگار محسوب می شود. در خبر نویی باید با قرار دادن مهمترین پرهیجان ترین و گیراترین قسمت خبر در ابتدای آن، بر بی اعتنایی خواننده غلبه کرد و او را مجذوب و شیفته ساخت (محکی اصغر: ۴۶)

لید تنظیم کننده نبض مطلب است. لید شکارچی حواس خواننده است. لید جوهر مطلب را به خواننده ارائه می دهد. با تکمیل لید، مبارزه به آخر نمی رسد هنوز متن خبر در پیش است. نویسنده دقیق، پل همواری از لید به متن می زند. ( ال گیبسن مارتین، ۱۳۷۱: ۱۰۴).

لید خبر هدایتگر خواننده به درون خبر است. از دیدگاه روزنامه نگاران، یورش به خواننده و غافلگیر کردن او از وظایف اصلی لید است و لید که می تواند به یک یا چند پرسش مربوط به عناصر خببر پاسخ دهد، باید حالت های اورژانس، هیجان و ضرورت را منتقل کند. اصلی ترین زاویه را بگشاید و لحن و مضمون اصلی را آشکار سازد. (شکرخواه یونس، ۱۳۸۰:۲۶).

اگر لید خبر، به قول گزارشگران اخبار جنگی، در همان لحظه اول به فتح خاکریز(توجه خواننده) نایل نشود، باید جنگ را خاتمه یافته تلقی کرد که در آن بازنده روزنامه نگار است (شکرخواه یونس، ۱۳۷۴: ۵۲).

به این ترتیب لید را باید به عنوان یک تکه زمین مرغوب در مرکز شهر در نظر گرفت که کسی روی آن آلونک نمی سازد.

در حقیقت پاراگراف اول یا لید خبر می تواند خواننده را به خواندن متن هدایت کند و یا او را از خواندن و پیگیری خبر بازدارد. به طور معمول، لید خبر شامل یک یا حداکثر دو جمله (۳۰تا حداکثر۴۰ واژه) است (بدیعی نعیم، قندی حسین، ۱۳۸۳:۶۲).

برخی بر این باورند که لید همان خلاصه یا چکیده خبر یا گزارش است. به اعتقاد آنان « لید یا خبرنما، ماجرای اصلی یک رویداد است که به طور معمول در اولین پاراگراف خبر یا گزارش می آید . به عبارت دیگر لید لید چکیده کامل و دقیق خبر یا گزارش است.» (محمدی فر محمدرضا، ۱۳۷۸:۳۶۵).

اما برخی چنین نظری ندارند. نظر دیگر این است که لید خلاصه خبر نیس. خلاصه نویسی به درد کتاب و کتابخوانی می خورد. لید خلاصه یا چکیده مهمترین بخش خبر یا گزارش است، نه چکیده خبر.

لید نخستین جملات خبری را که خلاصه موضوع اصلی واقعه یا عمل است، در بر می گیرد. در حقیقت لید وسیله ای است که اشتهای خواننده ای را که پس از دیدن تیتر متوجه خبر شده است، بیش از پیش به خواندن خبر ترغیب کرده و او را روانه شرح خبر می کند. ( محکی اصغر:۴۶).

لید، نقش چراغ قوه ای را بازی می کند که خبر نگار به وسیله آن روی یک واقعه یا عمل نور تابانده و آن را برابر مخاطب قرار داده است .

لید کلید ورود به منبع علاقه مخاطب است ، لید ابزار دعوت مخاطب و بی اختیار ساختن اوست . نویسندگان بزرگ خبر اعتراف می کنند که با وجود تجربه ای که دارند ، گاه برای نگارش یک لید، ده ها بار آن را خط می زنند و دوباره می نویسند و سرانجام به بهترین جمله و عبارت می رسند. (سروش محمد حسین، ۱۳۸۳:۴۵).

اصول لید نویسی

نگارش لید برای هر سبک و سیاقی، برای خبرنگار دغدغه های یکسانی را به همراه دارد. اینکه کدام بخش از خبر، شایستگی و ارزش بیشتری برای قرار گرفتن در اولین پاراگراف خبر دارد، مهمترین پرسشی است که برای لحظاتی بیشترین انرژی یا تمرکز فکری خبرنگار را به خود معطوف می کند.

شاید نگارش لید براساس عناصر ششگانه خبری یا همان لیدهای سنتی، آسان تر از نگارش سایر لیدهای تکنیکی باشد. اما با وجود این، هنگام نگارش لید پرسش های اساسی تقریبا مشابهی در ذهن خبرنگار متبادر می شود.

اولین پرسش هایی که در هنگام لید نویسی ذهن خبرنگار را درگیر می کند، تشخیص همان «شش عنصر» خبری است.

«بنیاد رویتر» در کتابچه «راهنمایی خبرنگاران» شروع نگارش لید را توام با این پرسش ها می داند:

چه اتفاقی افتاده است؟
چه کسانی درگیر ماجرا بوده اند؟
چه موقع اتفاق افتاده است؟
چگونه این اتفاق افتاده است؟
من از کجا می دانم؟

اگر به «چه کسی»، «چه چیزی»، «چه موقع»، «کجا»، «چرا» و «چگونه» در دو پاراگراف اول جواب ندهید، در ادامه خبر باید دست و پا بزنید تا خبر را خواندنی نگه دارید.

در پاراگراف دوم هم بهتر است به سوالاتی جواب بدهید که در پاراگراف اول به آنها اشاره نشده است.

رویتر در این کتابچه به خبرنگاران توصیه می کند که در ادامه نگارش خبر از خود بپرسید که چرا این خبر برای من و سایر خبرنگاران مهم است؟ یعنی «حالا خب که چی؟»

هنگام نگارش لید باید توجه داشت که می توان مطالب را با تاکید بر یکی از شش عنصر خبری تنظیم کرد . باید در نظر گرفت که تداوم، تاکید و برجستگی با توجه به ارزشهای خبر لازم است، تا خواننده و مخاطب را به سوی خبر جذب کند.

به این ترتیب برای نگارش لید با تاکید بر هر یک از عناصر شش گانه خبر می توان چنین مثال زد:

لید «که»: رئیس کل بانک مرکزی نرخ جدید سود بانکی را اعلام کرد.

لید «چه وقت»: امروز طرح سد بزرگ کارون چهار افتتاح می شود.

لید «کجا»: قطر میزبان کشورهای صادر کننده گاز شد.

لید «چه»: آزاد راه «تهران-شمال» نیازمند یک تریلیون تومان اعتبار است.

لید «چرا»: افزایش نرخ تعرفه واردات فولاد، قیمت آهن را در بازار افزایش داد.

لید «چگونه»: با ویدئو کنفرانس، ۱۰۰ طرح عمرانی استان خراسان دیروز به بهره برداری رسید.

به طور معمول، در میان عناصر شش گانه برای نگارش لید، دو عنصر «چه» و «که» بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند.

با بهره گیری از عناصر شش گانه خبری، می توان دو لید موضوعی متفاوت را نوشت که کارشناسان خببر هیچ یک از آنها را توصیه نمی کنند. دو گونه لید که در حالت افراط و تفریط قرار دارند عبارتند از:

لید بی محتوا: در این لید، عناصر خبری وجود داردد اما اطلاعات قابل توجهی را به مخاطب نمی دهد.

وزیر امور اقتصادی و دارایی دیروز تهران را به مقصد پاریس ترک کرد.

لید پرمحتوا: افراط در گنجاندن عناصر خبری در لید باعث می شود که خبرنگار معجون هفت میوه ای به نام لید پرمحتوا به خورد مخاطب بدهد که در پاراگراف دوم خبر جای هیچگونه توضیح و تشریحی را برای خواننده باقی نمی گذارد.

کارگان کارخانه «ایکس» (چه کسی) دیروز (چه وقت) در اعتراض به تعویق چهارماهه پرداخت حقوقشان (چرا) با حمل پلاکاردها و سر دادن شعارهایی علیه مدیران کارخانه (چگونه) جاده تهران – کاشان (کجا) را به مدت سه ساعت مسدود کردند (چه).

وقتی این لید را در برابر مخاطب قرار دهید . چیزی باقی نمی ماند که نصیب سایر پاراگراف ها شود.

منبع
Share/Save/Bookmark