بررسی تأثیر استیضاح ترامپ بر انتخابات ریاست جمهوری آمریکا + فیلم

کلیپ: جنایات بیولوژیکی و شیمیایی آمریکا علیه جهانیان

پوستر: سالانه ۵۰ هزار نوزاد یمنی بر اثر حملات عربستان جان می‌سپارند

پوستر: رهبر انقلاب: آمریکا مانند تایتانیک غرق می‌شود

ترور یک روزنامه نگار در سومالی

افزایش شکایت حج گزاران عرب از رفتار مسئولان عربستان

خودکشی مشکوک خواننده مخالف دولت رواندا در زندان

تأکید عضو حزب کارگر انگلیس بر حمایت از فلسطین

گفتگو با کارشناسان خارجی درباره خروج نظامیان آمریکایی از عراق + فیلم

ویدئوکلیپ: آمریکا علیه ایران؛ جنایت، خباثت،خیانت - 2

ویدئوکلیپ: آمریکا علیه ایران؛ جنایت، خباثت،خیانت - 1

ویدئوکلیپ: رهبران غیرتمند عراقی، یکصدا خروج آمریکا را فریاد می‌زنند

انتقاد عفو بین‌الملل از سرکوب فعالان حقوق بشری در ترکیه

تظاهرات مردم لیبی به مناسبت نهمین سالگرد انقلاب ۲۰۱۱

اعتراض به اقدامات صوری مسئولان مصری درباره زندانیان سیاسی

شکنجه زنان زندانی بحرین توسط افسران دانش آموخته در انگلیس

مجموعه پوستر: خروش جهانی برای آزادی فلسطین

برپایی نمایشگاه عکس در آلمان علیه حکومت کودتا در مصر

انتقاد مجله آمریکایی از خشونت "بوریس جانسون" علیه کودکان آواره

مخالفت سازمان‌های مدنی با برگزاری کنفرانس «نگاه مدیترانه» در اردن به دلیل حضور اسرائیل

پنجشنبه ۸ آبان ۱۳۹۳ - ۱۲:۱۰
کد مطلب: ۳۲۶۳۶
داخلی آرشيو گزارش صفحه مصر
بررسی جنگ دوم اعراب و اسرائیل
به مناسبت 58مین سالگرد جنگ سوئز؛
بررسی جنگ دوم اعراب و اسرائیل
در پی اعلام ملي‌شدن كانال سوئز، در روز ۲۹ اكتبر ۱۹۵۶ با حمله زميني، هوایی و دریایی اسرائيل، فرانسه و انگلیس به مصر، دومين جنگ عمده اعراب و رژيم صهيونيستي موسوم به «جنگ كانال سوئز» آغاز شد.
جبهه جهانی مستضعفین - اعلام ملي شدن كانال سوئز در ۲۶ ژوئيه ۱۹۵۶میلادی توسط جمال عبدالناصر که به بستنِ كانال به روی كشتي‏‌های اسرائیلی انجامید، منافع رژیم صهیونیستی، انگلیس و فرانسه را با خطر جدی مواجه کرد که نهایتا به جنگ 8 روزه، یا جنگ دوم اعراب و اسرائیل انجامید.

در این نوشتار به بررسی چرایی شکل‌گیری این جنگ و اهمیت کانال سوئز برای کشورهای درگیر جنگ می­‌پردازیم.

مصریان اولین مجریان ساخت کانال سوئز
فکر پيوند دادن دريای سرخ به دريای مديترانه به روزگار باستان باز می‌گردد.

نخستين‌بار مصريان باستان در ۱۵۰۰سال پيش از ميلاد تصميم گرفتند که دريای سرخ را به دريای مديترانه پیوند زنند، نويسندگان کهن ستی اول( ۱۳۱۸-۱۲۹۴ پيش از ميلاد) را نخستين فرعونی می‌دانند که کوشش‌هايی در اين راه انجام داد. پس از او، رامسس دوم (۱۲۹۴-۱۳۲۲ پيش از ميلاد) و نخائوی دوم( ۶۰۹-۵۹۴ پيش از ميلاد) روی آن کار کرده‌اند.

وقتی که داريوش هخامنشی مصر را در سده‌ پنجم پيش از ميلاد تصرف کرد، از نزديک بندر کنونی اسماعيليه (در کنار دريای سرخ) کانالی حفر کرد که به شهر بوباستی می رسيد و از آنجا به يکی از شاخه‌های نيل می‌پيوست و از راه نيل به دريای مديترانه می‌رسيد.

کانال داريوش که دريای سرخ و رود نيل را به هم پيوند زد، از ۵۱۴ تا ۴۱۴ پيش از ميلاد بهره‌برداری شد و کشتی‌های ملت‌های گوناگون از آن رفت و آمد می‌کردند. پس از آن که اسکندر مقدونی، مصر را تسخير کرد، يکی از جانشينان او به نام بطلميوس دوم در ۲۵۰ پيش از ميلاد به بازسازی کانال پرداخت.(+)

فرديناند دولسپس مهندس فرانسوی طراح کانال، در سی نوامبر ۱۸۵۴ قرارداد ساختن کانال را با خديو مصر امضا کرد و اين کانال را از بندر سعيد تا بندر سوئز در خليج سوئز به کوشش هزاران کاگر مصری ساخت.

\"\"

کانال سوئز در گذر زمان
سده‌ ۵ پيش از ميلاد، به فرمان داريوش بزرگ دريای سرخ از راه نيل به دريای مديترانه پيوند خورد.

۱۷۹۹ميلادی، ناپلئون، فرمانروای فرانسه، به مصر لشکر کشيد و فرمان بررسی برای ساختن کانال را داد.

۷ نوامبر ۱۸۵۴، دولسپس وارد مصر شد .

۳۰ نوامبر ۱۸۶۹، قرارداد ساختن کانال سوئز با دولت محمد سعيد پاشا بسته شد.

۱۷ نوامبر ۱۸۶۹، کانال سوئز گشايش يافت و زير نظر شرکت فرانسوی اداره شد.

۲۵ نوامبر ۱۸۷۵، انگلستان ۴۴ درصد سهام شرکت کانال سوئز را خريد.

۲۵ آگوست ۱۸۸۲، انگلستان اداره‌ی کانال را به دست گرفت.

۲۶ ژ انويه ۱۹۵۶، کانال به فرمان جمال عبدالناصر ملی گرديد .

۵ نوامبر ۱۹۵۶، فرانسه، انگلستان و اسرائيل، منطقه‌ کانال سوئز را اشغال کردند.

۲۴ نوامبر ۱۹۵۶، مجمع عمومی سازمان ملل متحد از متجاوزان خواست از خاک مصر بيرون بروند.

۲۹ اکتبر ۱۹۵۶، اسرائيل با اشاره دولت‌های غربی به صحرای سينا يورش آورد.

۳۰ اکتبر ۱۹۵۶، انگلستان و فرانسه نظارت بر کانال را به دست گرفتند.

۲۲ دسامبر ۱۹۵۶، اداره‌ کانال به مصری‌ها بازگردانده شد.

۵ ژوئن ۱۹۶۷، کانال در پی جنگ عرب‌ها و اسرائيل بسته شد.

۱۰ آوريل ۱۹۷۵، کانال سوئز بازگشايی شد.(+)


ملی شدن کانال سوئز جرقه آتش جنگ دوم اعراب و اسرائیل
جنگ دوم بین اعراب و اسرائیل که به جنگ سوئز نیز معروف است دو سال پس از شروع رياست جمهوري جمال عبد‌الناصر رخ داد که ناشي از اعلام ملي شدن كانال سوئز توسط ناصر و محدوديتهاي تجاري و بازرگاني حاصل از آن بود و چون اين محدوديتها بيشترين آسيب‌هاي اقتصادي را به قدرت‌هاي استعمارگر اروپائي وارد مي‌آورد، و بر وجهه سياسي آنها ضربه وارد مي‌كرد اين قدرتها را نيز به معركه كشاند. (+)

سه ماه قبل از شروع اين جنگ يعني در روز ۲۶ ژوئيه ۱۹۵۶ جمال عبد‌الناصر آبراه «سوئز» را ملي اعلام كرد و يك سازمان مصري را براي اداره آن به وجود آورد.

ناصر اين تصميم را در يك میتينگ عظيم كه به مناسبت چهارمين سالروز كودتاي نظامي وي در اسكندريه برپا شد، اعلام كرد. تا اين تاريخ اگرچه دو سوي سواحل شرقي و غربي آبراه توسط مأموران مصري مراقبت مي‌شد اما از آنجا كه كانال مزبور يك آبراه بين‌المللي به شمار مي‌آمد، تمامي كشتي‌ها و وسائط نقليه دريائي در آن آزادانه، رفت و آمد مي‌كردند.

تصميم جمال عبد‌الناصر بر ملي شدن آبراه سوئز كه به معناي اعمال حاكميت مطلق رژيم مصر بر آبراه بود، بدان دليل اتخاذ شد كه به اعتقاد ناصر آبراه مذكور در فاصله جنگ ۱۹۴۸ تا اين تاريخ همواره شاهد تردد كشتي‌ها و ناوگانهاي جنگي صهيونيستها و رفت و آمد كشتي‌هاي خارجي حامل اسلحه و مهمات براي رژيم تل آويو بوده و قدرتهاي غربي با سوء استفاده از آزادي كشتيراني در آبراه سوئز به طور مدام صهيونيستها را از طريق اين گذرگاه استراتژيك مورد حمايت تسليحاتي قرار مي‌دادند.

جهان غرب غیر از اعتراض به مسدود شدن راه تسلیح اسرائیل به این دلیل با این امر مخالفت داشت که كانال سوئز گذرگاه ۶۰ الي ۶۵ درصد نفت مورد نياز جهان غرب بوده است.

تمامي كشتي‌هاي نفتي كه سوخت مورد نياز آمريكا و كشور‌هاي اروپاي غربي را از طريق بنادر خليج‌فارس تأمين مي‌كردند، بدون استثنا از كانال سوئز عبور مي‌كرده و از طريق مديترانه وارد اروپا مي‌شدند. تنها ژاپن و تعداد انگشت‌شماري از كشور‌هاي محدوده آسياي جنوب شرقي از اين قاعده مستثني بودند.

كشتي‌هاي تجاري و باربري و نفتكش‌هاي بين‌المللي در صورت مسدود شدن آبراه سوئز ناچار بودند براي ارتباط با بنادر خليج‌فارس تمامي قاره آفريقا را دور زده و فاصله دو اقيانوس عظيم هند و اطلس را طي كنند تا بتوانند در مسيري معادل ۵ برابر مسير آبراه سوئز به مقصد برسند.


جنگ  ۸ روزه سوئز
در ۲۹ اكتبر ۱۹۵۶ ژنرال موشه دايان رئيس ستاد ارتش اسرائيل با اتخاذ نقشه اى متهورانه تصميم گرفت با پياده كردن هزاران چترباز در پشت خطوط نيروهاى مصرى راه آنها را براى عقب نشينى به غرب ببندد و از سمت شرق با واحدهاى بزرگ زرهى و پياده آنها را در منگنه قراردهد.

با اين هدف، ستون زرهى و پياده اسرائيلى در شب ۲۹ اكتبر از مرز گذشته و پس از شكست مصريان در «متيلا» (۴۰ كيلومترى كانال سوئز) به چتربازان رسيدند،ستون ديگر اسرائيل نيز درهمان روز با حركت از بندر ايلات به سرعت خود را به منطقه مذكور رساند.


تجهیزات مصری منهدم شده در صحرای سینا

در دريا نيز رزم‌ناو فرانسوى كرسن ناوشكن مصرى «ابراهيم اول» را زير آتش گرفت و مجبور به تسليم كرد.

در ۳۱ اكتبر نيروهاى اسرائيل شهر ابوعقيله را محاصره و پس از ۴۰ ساعت نبرد تصرف كردند.

در اين جنگ نيروى هوايى اسرائيل به دليل ضعيف بودن در برابر جت‌هاى مصرى (كه بتازگى از شوروى خريدارى شده بود) فعال ظاهر نشد اما ضعف هوايى و دريايى اسرائيل را دولت‌هاى فرانسه و انگليس جبران كردند.

در شروع اين حمله نيروي هوائي دو كشور اروپائي اكثر بنادر، تأسيسات، مراكز عمده اقتصادي مصر و همچنين فرودگاه قاهره را بمباران كردند.

روز اول نوامبر (سومين روز جنگ) فرانسه و انگليس قطعنامه پيشنهادي آمريكا براي آتش‌بس در جنگ را وتو كردند.

اين دو كشور از خاك قبرس به عنوان پايگاه خود براي حملات مداوم هوائي به خاك مصر استفاده مي‌كردند ولی با این حال كشتي‌هاي جنگي آنان صدمات قابل توجهي را در آبهاي مديترانه تحمل كردند.

صهيونيستها در شرايط اشغال كامل صحراي سينا و به خاطر تلفات سنگيني كه تا آن زمان تحمل كرده بودند، اين پيشنهاد را پذيرفتند اما انگليس و فرانسه آن را رد كردند.

در نخستين ساعات روز پنجم نوامبر هواپيماهاي ترابري فرانسه و انگليس هزاران چترباز را در دو بندر «پورت سعيد» و «پورت فؤاد» در شمال مصر پياده كردند و اين دو بندر مهم را به اشغال نظامي خود درآوردند.

در ادامه نبرد در این روز هر چند لشكرهاى اسرائيلى با پيشروى مداوم به سوى كانال سوئز در شرم الشيخ با اولين مقاومت جدى مصرى ها مواجه شدند، اما برترى نفرات و تجهيزات اسرائيل نيروهاى پراكنده مصرى كه با ناامیدی دليرانه مقاومت مى كردند را وادار به عقب نشينى كرد.

غزه و العريش در نزديكى سوئز نيز تصرف شد و در هفتمين روز جنگ واحدهاى اسرائيلى درحالى كه از پشتيبانى هوايى جت‌هاى نيروى هوايى فرانسه برخوردار بودند به چند كيلومترى سوئز رسيدند. آنها دراين زمان كل صحراى سينا را اشغال كرده بودند.

درست زماني كه صحراي سينا به تصرف نيرو‌هاي اسرائيلي درآمد، سازمان ملل خواهان برقراري آتش‌بس و اعزام يك نيروي پليس بين‌المللي براي نظارت بر رفت و آمد كشتي‌ها در كانال سوئز شد.

\"\"
 
پایان جنگ دوم اعراب و اسرائیل
پس از 8 روز جنگ، چرخش سياسی آمريکا و اولتيماتوم شوروی به فرانسه و انگلستان مسير جنگ را دگرگون کرد. آمريکا اعلام کرد که اگر فرانسه و انگليس عمليات جنگی را متوقف نکنند، دولت ايالات متحده در رابطه ‌ی خود با آن دولتها تجديدنظر خواهد کرد. خروشچف رهبر شوروی نيز دولت ‌های فرانسه و انگليس را تهديد به حمله اتمی کرد.

تهديدات موثر واقع شد و با اعلام پذيرش آتش‌بس از سوي دو كشور اروپائي، جنگ ۸ روزه كانال سوئز در ساعت ۵ بعدازظهر روز شش نوامبر ۱۹۵۶ به پايان رسيد.

در ۱۴ نوامبر نيرو‌هاي بين‌المللي وارد منطقه سوئز شدند و در ۲۲ نوامبر عقب‌نشيني نيرو‌هاي انگليسي و فرانسوي از منطقه آغاز شد.

نيرو‌هاي اسرائيلي نيز تا ماه مارس ۱۹۵۷ از سينا عقب‌نشيني كردند. با اين حال به دليل غرق شدن كشتي‌ها در كانال سوئز تا هفت ماه پس از خاتمه جنگ عبور و مرور از اين آبراه ميسر نبود.

اين وقفه هفت ماهه معادل يك ميليارد و ششصد ميليون دلار خسارت به دولتهاي غربي وارد آورد. غير از اين در ۱۹۵۷ جمال عبد‌الناصر تمامي دارائي‌هاي دولتهاي غربي را در مصر مصادره كرد.(+)

کانال سوئز و فرانسه

از زمان حکومت ناپلئون بناپارت، توجه دولت فرانسه به مصر به اين جهت افزايش يافت که زمامداران فرانسه در رقابت استعماری با انگلستان و روسيه می خواستند که از راه مصر و منطقه ‌ی خاورميانه خود را به هندوستان برسانند.

ناپلئون قصد داشت کانالی در مسير کنونی کانال سوئز بسازد، ولی يک اشتباه مهندسی او را از اين کار بازداشت.

در زمان حکومت محمدعلی پاشا در مصر، حفر چنين کانالی به وی، پيشنهاد شد اما حاکم مصر به خاطر ترس از دولت بريتانيا به اين کار راضی نشد، زيرا از يک طرف دربار عثمانی نمی خواست داردانل و بسفور ديگری در مصر ايجاد شود و از جانب ديگر، لرد پالمرستون ، نخست وزير انگلستان به اين دليل مخالف حفر کانال بود که دست اندازی قدرت ‌های اروپايی به هندوستان، که بزرگترين مستعمره آن دولت بود، آسان می شد.

با مرگ محمدعلی پاشا و حکومت سعيد پاشا در ۴ ژوئيه ۱۸۵۴ ، فرديناند دولسپس به اجرای طرح خود اميدوار شد، زيرا او با سعيد پاشا دوست بسيار صميمی بود. اين مهندس فرانسوی به رغم کارشکنی‌های دولت عثمانی و پالمرستون، در ۳۰ نوامبر ۱۸۵۴ امتياز ساختن کانال و بهره‌برداری فرانسه را از آن برای ۹۹ سال از سعيد پاشا دريافت کرد. سعيد پاشا برای ساختن کانال مبلغ شصت ميليون فرانک از فرانسه وام دريافت کرد.

فرديناند دولسپس مهندس فرانسوی که به تاريخ مصر آگاهی کامل داشت و می دانست که در روزگاران باستان، فرعون ‌دريای سرخ را به يکی از شاخه‌های رود نيل پيوند زده و از اين راه دريای سرخ را به دريای مديترانه متصل کرده بودند، نخستين ضربه کلنگ را در پنجم آوريل ۱۸۵۹ بر خاک پرت سعيد فرود آورد. بی‌درنگ بيست و پنج هزار کارگر کار کندن را آغاز کردند.

در آن زمان بدلیل عدم دسترسی به وسايل مکانيکی پيشرفته انجام اين کار بزرگ به کارگران بسياری نياز داشت، از اين رو، برای سرعت در کار، شمار کارگران به روزی چهل هزار نفر رسيد که بيشتر آنها دهقانان پنبه ‌کار مصری بودند و در جريان پيشرفت کار، نزديک يکصد و بيست هزار کارگر قربانی شدند.

همچنين، بر اثر جذب بسياری از کشاورزان مصری به کار در کانال، توليد پنبه کاهش يافت و دولت مصر به ورشکستگی می رفت. از سوی ديگر ، دولت انگلستان نيز بر دولت مصر فشار آورد که اين امتياز را لغو کند. 

با وجود مشکلات موجود فرديناند دولسپس با پشتگرمی ناپلئون سوم و ملکه اوژنی با به کارگيری وسايل مکانيکی به کار خود ادامه داد. اين مهندس توانست با بنيان‌گذاری شرکت " اونيورسال کانال سوئز " و گرفتن اعتباراتی به کار خود سرعت ببخشد.

سرانجام ساختن کانال سوئز در ۱۷ نوامبر ۱۸۶۹ به پايان رسيد و در حضور امپراتور اتريش، وليعهد پروس و ملکه اوژنی از فرانسه گشايش يافت.

پيش از کندن و گشودن اين راه آبی، کشتی ‌ هايی که می ‌‌خواستند از شمال اروپا با ايالات متحده آمريکا به خليج فارس و اقيانوس هند رهسپار شوند ، پس از طی سواحل آفريقا و گذشتن از دماغه ‌ی اميدنيک يک مسير ۱۸ هزار کيلومتری را می پيمودند. اما پس از گشودن اين آبراهه ، فاصله‌ بين شمال اروپا تا خليج فارس به ۹ هزار و سيصد کيلومتر کاهش يافت.


کانال سوئز و انگلستان

راه دريايی سوئز مسافت ميان لندن و بمبئی را پنج هزار مايل کمتر کرد و به همين دليل انگلستان را بر آن داشت که به هر صورت به کانال سوئز و مصر دست اندازی کند.

از اين رو، هنگامی که در سال ۱۸۷۵ بر اثر بحران اقتصادی حکومت مصر به قرض خارجی روی آورد و يکصد و هفتاد و شش هزار سهم کانال سوئز را به فروش گذاشت، ديزرايلی ، نخست وزير انگلستان، بخش زيادی از سهام را خريد و انگلستان سهامدار اصلی کانال شد.

اسماعيل پاشا در برابر مشکلات خارجی و فشارهای دولت‌های انگلستان، عثمانی، فرانسه و همچنين مقروض شدن مصر، نتوانست کارها را اداره کند و در ۲۶ ژانويه ۱۸۷۹ استعفا کرد و پس از او فرزندش توفيق پاشا به حکومت رسيد.

در آن زمان دستگاه انگلستان در پی فرصتی بود که در مصر به صورت مستقيم دخالت کند. قيام ضد انگليسی يک افسر مصری به نام اعرابی پاشا ، بهانه را به دست انگلستان داد و در ۱۵ سپتامبر ۱۸۸۲ قاهره را اشغال نمود و از آن زمان دولت مصر، قيمومت بريتانيا را پذيرفت و قبول کرد تا زمانی که دولت مصر نتواند آرامش را در کانال سوئز فراهم کند ، حفظ آرامش در پيرامون کانال برعهده نيروهای انگلستان باشد.

در زمان سلطنت ملک فاروق، نخست وزير کشور مصر، نحاس پاشا پذيرفت که انگلستان می تواند ده هزار سرباز و چهارصد هواپيما را در کانال سوئز برای نظارت بر رفت و آمد کشتی‌ها در مسير کانال سوئز در پايگاه‌های پيرامون کانال نگهداری نمايد. اين موافقتنامه زمانی به امضا رسيد که چهارده سال از استقلال ظاهری مصر می‌گذشت، ولی در عمل نيروهای انگليسی در مصر دارای پايگاه‌های بسياری بودند. بنابراين، در آن زمان دولت فرانسه که در ايجاد کانال سوئز سهم اصلی را داشت، از نظر نفوذ در مصر در درجه دوم بود و سلطه ‌انگلستان بر کانال سوئز چشمگير بود.(+)

غربی‌ها هر زمان که احساس کنند منافع‌شان در کشورهای تحت سلطه خود با خطر مواجه شده است، از هر وسیله و روش غیراخلاقی و وحشیانه برای رسیدن به اهداف استعماری خود استفاده می‌کنند.

جنگ‌های اعراب و اسرائیل به مسلمانان و آزادی‌خواهان جهان نشان داد که تنها راه مقابله با زیاده‌خواهی‌های غربی‌ها، مقاومت شجاعانه است و هر جا که سران کشورهای اسلامی در مقابل سران استکبار لبخند زده و تواضع کردند، جامعه مسلمانان با ضررهای جبران‌ناپذیری مواجه شدند.


برخی منابع:
http://www.jazirehdanesh.com/find.php?item=۱۹.۵۳۹.۶۷۹.fa
http://www.onwar.com/aced/nation/ink/israel/fsinai۱۹۵۶.htm
http://www.theguardian.com/politics/۲۰۰۱/mar/۱۴/past.education۱
http://rasekhoon.net/calender/show/۵۵۷۱۹۳/
http://zionism.pchi.ir/show.php?page=contents&id=۵۰۳۱
www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/casualties.html
http://www.imna.ir/vaneb۷bfijh۸f.۹bj.html
Share/Save/Bookmark